لیلی و مجنون

روزگاری در بیابان‌های عربستان، مردم به صورت قبیله‌ای زندگی می‌کردند. یکی از این قبایل، بنی‌عامر نام داشت. رئیس این قبیله، جوانمردی هنرمند و نام‌آور بود، اما آرزویی بزرگ در دل داشت: فرزندی پسر.
شب و روز به درگاه خداوند نیایش می‌کرد و آنقدر زاری نمود تا پروردگار مهربان پسری همانند مرواریدی درخشان به او بخشید. نامش را قیس نهاد. قیس بزرگ شد. پدرش او را به مکتب فرستاد تا دانش بیاموزد. در آن مکتب، دختران و پسران در کنار هم درس می‌خواندند.
میان دختران، یکی بود چون ماه عرب، با گیسویی بلند و نامی خوش آهنگ: لیلی. قیس از همان نخستین روزها دلبسته‌ی لیلی شد. آنچنان شیدا گشت که همه او را دیوانه خواندند و از آن پس «مجنون» نامیده شد. هر روز گرد کوه‌های نجد که جایگاه قبیله‌ی لیلی بود، چون عاشقی شوریده طواف می‌کرد. آن دو عشق خود را نخست پنهان داشتند، اما عشق هرگز در نهان نمی‌ماند. رازشان آشکار شد و داستان عشقشان در سراسر جهان پیچید.

لیلی از خانواده‌ای پولدار و سرشناس بود. پدرش برای تنها دخترش آرزوهای بزرگی داشت و هرگز حاضر نبود او را به هر کسی بدهد. چه برسد به قیس، پسری که هیچ چیز در این دنیا نداشت، جز دلی عاشق و مهربان که تمام وجودش در عشق لیلی گم شده بود.
قصه‌ی عشقشان در همه‌ی قبایل پیچیده بود. مجنون از پدرش خواست تا به خواستگاری لیلی برود. اما پدر لیلی به دلیل دشمنی که از گذشته با قبیله‌ی قیس داشت پاسخ منفی داد!
حال قیس پس از شنیدن این خبر، روزبه‌روز بدتر می‌شد. پدرش که این وضع را می‌دید، بسیار اندوهگین گشت و شروع کرد به پند و اندرز دادن به پسرش. مجنون بعد از شنیدن پند و اندرزهای پدر، سری برآورد و با چشمانی پر از اشک گفت: پدرجان، داروی دل من در هیچ پندی نیست. مرا به صحرا بگذار تا با باد و کوه هم‌نفس شوم. لیلی در دل من نشسته و جز او کسی نمی‌تواند مرا درمان کند.

مجنون با شنیدن جواب رد از پدر لیلی، پیوسته گریه و زاری می‌کرد، اما از تلاش دست برنداشت. از سوی دیگر، قبیله‌ی لیلی بیکار ننشستند و او را آزار و اذیت می‌کردند. سرانجام مجنون مجبور به فرار شد.
و که درمانده گشته بود، بارها شخصی به نام نوفل را به خواستگاری لیلی فرستاد، اما هر بار پاسخ منفی شنید. پدر مجنون وقتی پسرش را در آن حال می‌دید، بسیار غمگین می‌شد. پس تصمیم گرفت مجنون را به کعبه ببرد و به او گفت: از درگاه خداوند طلب شفاعت و یاری کن
مجنون رو به پروردگار کرد و با دلی شکسته شروع به سخن گفتن: خدایا، من آنچنان به عشق رسیده‌ام که اگر بمیرم، عشق من می‌ماند. ای پروردگار، هر دم عشق لیلی را در دلم بیشتر کن. از عمر من آنچه باقی مانده، بگیر و به عمر لیلی بیفزا.

پدر مجنون وقتی این نیایش‌های سوزناک پسرش را از ته دل شنید، چنان اندوه بر او چیره شد که دیگر هیچ سخنی نگفت. تنها اشک می‌ریخت و دل شکسته را به صحرا سپرد.
روزگاری گذشت. بر خلاف میل لیلی، خانواده‌اش او را به زور به عقد مردی از قبیله‌ی بنی‌اسد درآوردند. نام آن مرد ابن‌سلام بود. جشنی باشکوه و مجلل برپا کردند که تا آن روز نظیر نداشت. همه‌ی قبایل اطراف را دعوت نمودند. پدر لیلی که از این وصلت اجباری بسیار خوشحال بود، در میان مهمانان سکه می‌پاشد و به خود می‌بالید.
اما در نخستین شب زفاف، به جای شبنشینی و ناز، لیلی سیلی محکمی تقدیم شوهر تازه‌اش کرد. آری، اولین شب، اولین سیلی! مجنون اما از این ازدواج هیچ خبر نداشت. اصلاً دیگر چه فرقی می‌کرد؟ او مدتها بود که از قافله‌ی آدمیان جدا شده بود؛ دیوانه‌ای واقعی که سر به کوه و بیابان نهاده و با باد و شتر و ریگ‌های داغ سخن می‌گفت.

اما روزی خبر آوردند که همان یگانه مونس جان، به کام شوی دیگری رفته و آن شب، شب عروسی اوست. مجنون چنان بر سنگ کوفت سر را که از خونش، کوه گلگون شد. بر زمین افتاد، میان خار و سنگ، جانش پاره‌پاره و جامه‌اش در خون غلتان. دیگر رمقی نماند در تن بی‌تابش.
پدر بیامد تا شاید مرهمی باشد بر این زخم دیرینه. سخنان پدر اندکی آرامش بخشید به دل پریشان قیس. اما تقدیر باز هم به تلخی لبخند زد. پدر، تنها پناه پسر، برای همیشه رفت.
رفتن او، درد تازه‌ای شد بر دل مجنون که هنوز از عشق لیلی خون بود. اندکی نگذشت که مادر نیز وداع کرد و قیس را در این بیابان بی‌پناه تنها گذاشت. آنگاه مجنون، نه یاری داشت و نه یاوری. تنهای تنها.
سال‌ها بر آمد. مجنون در دل صحرا با حیوانات وحشی خو گرفت. رمز دل با گرگ و آهو می‌گفت و قصه‌ی عشق را برای کوه و ریگ بازگو می‌کرد. اما پایان همه این حکایت یک چیز بود: عشق، وفا نکرد و پدر و مادر، ماندنی نبودند.

لیلی در خانهٔ ابن‌سلام، همچون پرنده‌ای در قفس بود. هر صبح را با دریغ آغاز می‌کرد و هر شب را با حسرت به پایان می‌برد. از آن زندگی اجباری بیزار بود و پیکر نحیفش روز به روز آب می‌شد. تا اینکه مرگ به سراغ ابن‌سلام آمد و او را از این جهان برد. لیلی، با تمام آن رنج‌ها، به احترام همسری که رفت، به عزا نشست و سیاه پوشید. از آن سوی صحرا، خبر مرگ ابن‌سلام به مجنون رسید.
دل بی‌قرارش تپید. بی‌درنگ راه افتاد، نه برای وصالی که سال‌ها از آن محروم مانده بود، بلکه شاید برای این که لیلی را در غم تازه‌اش تنها نگذارد، همان‌گونه که خود در فقدان پدر و مادر، تنها مانده بود. آن دو پس از سال‌ها دوری، سرانجام در کنار هم ایستادند
لیلی که از بند زندگی اجباری رسته بود، به معشوق دیرینه‌اش رسیده بود. اما این دیدار، پاک و منزه بود. عشق آنان از آلایش‌های دنیا به دور ماند. جز نگاه‌هایی سرشار از مهر و سخنانی آرام‌بخش، چیزی میانشان نگذشت. مجنون اما باز هم آرام و قرار نداشت. گویا دلش هنوز به بیابان و کوه و حیوانات وحشی گره خورده بود. لیلی را در حالی که شادمان از آزادی و دیدار بود، رها کرد و راهی دشت و کوهستان شد. نه برای رسیدن به عشق، که برای بازگشت به آن آشنای دیرین: تنهایی.

اما دریغ و درد که این دیدار دوباره نیز پایدار نماند. نه چندان زمانی گذشت که لیلی بیمار شد. تب و ناتوانی وجود نحیفش را ربود و هر روز رنگ رخسارش پریده‌تر می‌گشت. تا آنکه در واپسین لحظات زندگی، با چشمانی نیمه‌باز و دلی سرشار از حسرت، چنین سرود: «بگو این لیلی از این خانهٔ غم‌انگیز دنیا، همان دم که زنجیر زندگی از پایش فرو افتد، تنش را به خاک می‌سپارد در مهر تو، و جانش را به پاکی می‌بخشد در یاد تو.»
همین سخن بر لب داشت که شمع زندگی اش یکباره خاموش شد. تن سردش بر بستر افتاد و جان به جان آفرین تسلیم کرد.
با رفتن لیلی، دنیا بر مجنون تیره‌تر از همیشه شد. پیکر لیلی را به خاک سپردند، اما هیچ کس جای آرامگاهش را به مجنون نشان نداد. خواستند او را از آن غم بزرگ دور نگه دارند، غافل از آنکه خود غم، تمام وجودش را فراگرفته بود.

پس از آنکه لیلی چشم از جهان فروبست و پیکرش را در نهانگاه خاک سپردند، مجنون دیگر طاقت ماندن در دنیا نداشت. اما مرگ به کام او شیرین نمی‌آمد مگر آنکه پیشتر، بوی معشوق را از خاک بازشناسد.
از همان شب نخست، مجنون دست به سوی آسمان برداشت. در دل تاریکی صحرا، زیر باران ستارگان بی‌شمار، با خدای خویش راز و نیاز آغاز کرد. نه از سر درماندگی، که از عمق دلی که یکسره عشق را بندگی کرده بود. هر شب چنین می‌گفت: «پروردگارا، مرا هرچه زودتر به معشوقم برسان. از این دنیای بی‌او بیزارم. چه سود از جان اگر جانانه در کنارم نباشد؟» و سوگند دیگرش را نیز آهسته بر لب می‌آورد .
روزها و شب‌ها، ماه‌ها و سال‌ها، در بیابان‌های سوزان و کوه‌های سرد می‌گشت . می‌دانست که اگر همه دنیا قبر لیلی را پنهان کنند، خود عشق نشانه‌اش را به او خواهد داد. سرانجام، شبی از شب‌های بی‌شمار، در دل دشتی که تا چشم کار می‌کرد ریگزار بود، پای مجنون به گوری رسید که نه سنگ نشان داشت و نه نشانی از گل. اما نسیمی نرم از آن سوی خاک برخاست و به مشام مجنون رسید.آن بو، بوهای جهان را می‌زد. نه بوی یاس بود و نه بوی مشک. بوی عشق بود بوی همان دیدار نخست، بوی همان نگاه آشنا.

مجنون بر زمین افتاد. هر دو دست را فرو برد در خاک نرم قبر، مشتی برگرفت، چنانکه ناخن‌هایش در زمین فرو رفت. آن خاک را به گونه مالید، بر چشمان نهاد، بر لب‌های خشکیده پاشید. نفس عمیقی کشید و آنقدر بویید تا ماندگارترین بوی جهان را یکجا در جان خود حس کند. بوی لیلی. همان بوی آشنای سال‌های دور که از یاد نبرده بود.
ناگهان اشک از چشمان خشک و فرسوده‌اش جاری شد . در آن دم، دل مجنون آرام گرفت. دانست که به معشوق رسیده است. آسمان را نگاه کرد. لبخندی زد، آن هم پس از سال‌ها. آهسته گفت، چنانکه گویی با مهربان‌ترین مخاطب سخن می‌گوید: «خدایا، شکرت که پیش از مرگ، بوی بهشت را به من چشاندی. حالا دیگر دیر نیست.
دلم می‌خواهد در کنارش بخوابم.» و همان جا، بر مزار لیلی، سر بر خاک نهاد، چشمانش را بست و جان به جان‌آفرین تسلیم کرد، بی‌آنکه ذره‌ای درد بکشد.
گویی مرگ، خود، مهربانانه به استقبالش آمده بود. و اینگونه، آن عاشق دیرینه برای همیشه در کنار یار آرام گرفت. نه لیلی از او جدا بود، نه او از لیلی. عشقشان در دل خاک، اما در آسمان قصه‌ها جاودانه شد.